Bài suy niệm do Linh Địa soạn, đang chờ người duyệt — không thay thế bài giảng của linh mục.
Sứ điệp. Ngày đầu Mùa Chay vang lên một lời mời: hãy hết lòng trở về với Đức Chúa, ngay bây giờ, và trở về cách thật lòng. Thiên Chúa nhân từ, chậm giận và giàu tình thương; việc đạo đức đích thực không để cho người ta thấy mà để gặp Cha, Đấng thấy trong chốn kín đáo.
Bối cảnh. Hôm nay Giáo hội bắt đầu Mùa Chay, bốn mươi ngày chuẩn bị đón mừng Phục Sinh, và tín hữu nhận tro trên đầu như dấu hiệu của lòng thống hối. Bài đọc I là lời ngôn sứ Giôen kêu gọi cả dân quy tụ, ăn chay và khóc lóc trước khi quá muộn. Bài đọc II là lời thánh Phaolô gửi tín hữu Côrintô, ông tự coi mình là sứ giả thay cho Đức Kitô. Tin Mừng trích Bài giảng trên núi của thánh Mátthêu, nơi Đức Giêsu bàn về ba việc đạo đức quen thuộc: bố thí, cầu nguyện và ăn chay.
Phân tích. Bài đọc I mở bằng lời Đức Chúa: "Ngay cả bây giờ... Hãy hết lòng trở về với Ta, kèm ăn chay, khóc lóc và than van." Chữ "ngay cả bây giờ" cho thấy chưa bao giờ là quá muộn. Rồi ngôn sứ nói điều cốt lõi: "Hãy xé lòng chứ đừng xé áo, và trở về với Đức Chúa, Thiên Chúa của anh em; vì Người nhân từ và từ bi, chậm giận và giàu tình thương." Lý do để trở về không phải là sợ, mà là biết Thiên Chúa là ai. Lời kêu gọi mở rộng đến mọi người: "hãy tập hợp dân, hãy thánh hoá cộng đoàn", từ các bậc kỳ lão đến "những em còn bú sữa mẹ"; cả chàng rể, cô dâu cũng phải rời phòng mình. Thống hối ở đây là việc của cả cộng đoàn, và các tư tế thưa với Chúa: "Lạy Đức Chúa, xin thương xót dân Ngài."
Đáp ca là bài Thánh vịnh 51, lời của người biết mình có lỗi: "Lạy Thiên Chúa, xin thương xót con theo lòng nhân hậu của Ngài." Người ấy không bào chữa: "tội lỗi con luôn ở trước mặt con." Nhưng điều xin không chỉ là xoá tội, mà còn là được làm mới: "xin tạo cho con một tấm lòng trong sạch, và đổi mới trong con một thần khí vững vàng", và cuối cùng "xin mở môi con, để miệng con loan truyền lời ca ngợi Ngài".
Bài đọc II là lời nài xin của sứ giả: "Vì Đức Kitô, chúng tôi nài xin: hãy làm hoà với Thiên Chúa." Ông nhắc rằng Đấng "chẳng hề biết tội" đã gánh lấy thân phận tội nhân vì chúng ta, và xin ta "đừng đón nhận ân sủng của Thiên Chúa cách vô ích". Rồi ông chỉ vào hôm nay: "bây giờ là thời thuận lợi; này, bây giờ là ngày cứu độ." Câu tung hô trước Tin Mừng cũng cùng một nhịp: "Đừng cứng lòng như ở Mơribah, như ngày ở Massa trong hoang địa."
Tin Mừng dạy cách thực hành. Ba lần Đức Giêsu nhắc: bố thí, cầu nguyện, ăn chay đừng làm "để người ta thấy". Mỗi lần Người kết bằng cùng một lời hứa: Cha, "Đấng thấy trong chốn kín đáo, sẽ trả công cho anh." Khi bố thí, "đừng để tay trái anh biết việc tay phải anh làm"; khi cầu nguyện, "hãy vào phòng riêng, đóng cửa lại"; khi ăn chay, "hãy xức dầu lên đầu và rửa mặt". Người không bỏ việc nào; Người chỉ hỏi ta làm vì ai.
Suy niệm. Có một nghịch lý đáng nghĩ: hôm nay ta nhận tro trước mặt mọi người, và cũng hôm nay Tin Mừng dặn làm kín đáo. Hai điều không mâu thuẫn. Tro là dấu của một cộng đoàn cùng quay về, như cả dân được quy tụ trong sách Giôen; nhưng điều quyết định không nằm trên trán mà nằm trong lòng. "Xé lòng" là để lời Chúa thật sự chạm đến chỗ ta quen che chắn. Xé áo thì dễ, ai cũng thấy; xé lòng thì chỉ mình ta và Chúa biết.
Ba việc Đức Giêsu nhắc, bố thí, cầu nguyện, ăn chay, tương ứng với ba mối tương quan: với anh em, với Thiên Chúa, với chính mình. Thử chọn một việc nhỏ, bền bỉ và kín đáo suốt Mùa Chay, thay vì nhiều việc dễ phô trương. Và khi thấy mình mệt hay nản, ta có lời của thánh vịnh: không phải xin sức mình, mà xin Chúa "tạo cho con một tấm lòng trong sạch". Thánh Phaolô thì thúc giục đừng để ngày mai: "bây giờ là thời thuận lợi", và câu tung hô nhắc đừng cứng lòng trước tiếng Chúa hôm nay.
Cầu nguyện. Lạy Cha nhân từ, xin cho chúng con bước vào Mùa Chay với tấm lòng thật. Xin đổi mới trong chúng con một thần khí vững vàng, để chúng con bố thí, cầu nguyện và ăn chay chỉ vì yêu mến Cha, và biết hết lòng trở về với Cha hôm nay. Chúng con cầu xin nhờ Đức Kitô, Chúa chúng con. Amen.
Ghi nhớ. "Hãy xé lòng chứ đừng xé áo, và trở về với Đức Chúa, Thiên Chúa của anh em." (Ge 2,13)
Gợi ý trong tuần: chọn một việc kín đáo để giữ suốt Mùa Chay, ví dụ giúp một người mà không để ai biết, hoặc dành mười phút mỗi tối đóng cửa phòng cầu nguyện.