Bát Nhã Tâm Kinh là gì? Bản kinh 260 chữ được tụng nhiều nhất
Bát Nhã Tâm Kinh (Bát-nhã-ba-la-mật-đa Tâm Kinh) là bản kinh ngắn nhất của Phật giáo Đại thừa — chỉ khoảng 260 chữ Hán — được xem là phần "tâm yếu" của bộ Đại Bát Nhã đồ sộ 600 quyển. Ngắn đến mức có thể chép trọn trên một tờ giấy, vậy mà bản kinh này được tụng hằng ngày từ Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản đến Tây Tạng — và được viết lại bằng thư pháp nhiều đến mức khó đếm.
Tên "Bát-nhã-ba-la-mật-đa Tâm Kinh" nghĩa là gì?
| Phần tên | Gốc Phạn | Nghĩa |
|---|---|---|
| Bát-nhã | Prajñā | Trí tuệ |
| Ba-la-mật-đa | Pāramitā | Đến bờ bên kia, sự hoàn thiện |
| Tâm | Hṛdaya | Tim, cốt lõi |
| Kinh | Sūtra | Bài kinh |
Ghép lại: "bài kinh cốt lõi về trí tuệ hoàn thiện". Tên tiếng Anh thường gặp là Heart Sutra.
Tâm Kinh ra đời khi nào, ai dịch?
Thời điểm ra đời của bản kinh chưa được giới nghiên cứu thống nhất — có ý kiến cho rằng khoảng từ thế kỷ I trước Công nguyên đến thế kỷ II. Trước đời Đường đã có nhiều bản dịch sang chữ Hán, trong đó có bản của ngài Cưu-ma-la-thập (khoảng 402–412).
Bản phổ biến nhất ở Việt Nam là bản của ngài Huyền Trang (Đường Tam Tạng — chính là "Đường Tăng" trong Tây Du Ký), dịch năm 649 sau chuyến thỉnh kinh từ Ấn Độ về. Người Việt đầu tiên chú giải Tâm Kinh được ghi nhận là thiền sư Đạo Tuân Minh Chánh, chùa Bích Động (Ninh Bình), thời vua Minh Mạng.
Câu "Sắc tức thị không" từ đâu ra?
Câu "sắc bất dị không, không bất dị sắc; sắc tức thị không, không tức thị sắc" là một trong những câu kinh nổi tiếng nhất của Phật giáo, nằm trong Bát Nhã Tâm Kinh. Câu này hay được trích dẫn trong văn chương, phim ảnh — nhưng cũng hay bị hiểu sai theo nghĩa đời thường ("sắc" = sắc đẹp). Trong kinh, "sắc" là thuật ngữ chỉ hình sắc, vật chất. Để hiểu đúng, nên đọc các bản giảng giải của chư tăng có uy tín; Linh Địa không tự diễn giải giáo lý.
Vì sao các bản Tâm Kinh khác nhau đôi chút?
- Bản ngắn và bản dài: bản Huyền Trang phổ biến hiện nay thiếu phần mở đầu và phần kết (đại chúng hoan hỷ phụng hành); bản Tạng ngữ vẫn giữ đủ các phần này.
- Nhiều bản dịch Hán: ngoài Cưu-ma-la-thập và Huyền Trang còn có các bản của Pháp Nguyệt, Bát Nhã và Lợi Ngôn, Trí Tuệ Luân, Pháp Thành, Thi Hộ.
- Nhiều bản dịch Việt: có bản tụng âm Hán – Việt, có bản dịch nghĩa sang tiếng Việt; mỗi đạo tràng có thể dùng bản khác nhau.
Tâm Kinh được tụng vào dịp nào?
Nhờ ngắn gọn, Tâm Kinh thường được tụng ở phần cuối nhiều khóa lễ, trong thời công phu, trong lễ cầu siêu, và được Phật tử tụng hằng ngày tại nhà. Trong Thiền tông, Tâm Kinh cùng Kinh Kim Cang là hai bản kinh hệ Bát Nhã quan trọng nhất.
Bạn có thể tìm các bài kinh nguyên văn khác trên Linh Địa như Kinh Chuyển Pháp Luân hay Kinh Từ Bi.
Câu hỏi thường gặp
Bát Nhã Tâm Kinh có bao nhiêu chữ?
Khoảng 260 chữ Hán (bản Huyền Trang). Số chữ chính xác có thể chênh vài chữ tùy bản.
Tâm Kinh và Kinh Kim Cang có liên quan gì?
Cả hai đều thuộc hệ kinh Bát-nhã-ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn thiện), rất được coi trọng trong Thiền tông.
Người mới học Phật nên đọc bản nào?
Nên dùng bản trong Kinh Nhật Tụng của chùa nơi mình sinh hoạt, kèm bản dịch nghĩa tiếng Việt để hiểu đại ý.
Nguồn tham khảo
Ảnh bìa: đoạn Tâm Kinh chép tay thời Nara (Nhật Bản, khoảng năm 755), Freer Gallery of Art. Ảnh: Daderot, phạm vi công cộng, Wikimedia Commons.