Hồi giáo & người Chăm

Thánh đường Hồi giáo TP.HCM: Đông Du, Al Rahim, cách thăm

09/10/2026~6 phút đọc

Hai thánh đường Hồi giáo lâu đời nhất ở trung tâm TP.HCM, cùng ở Quận 1, là Masjid Al Rahim (45 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, xây năm 1885) và Jamia Al Muslimin, hay thánh đường Đông Du (66 Đông Du, xây năm 1935), nơi được xem là lớn nhất thành phố. Cả hai đều là nơi cầu nguyện đang hoạt động, nên quy tắc vào thăm rất khác với một điểm tham quan thông thường.

Điều đáng chú ý: mỗi thánh đường gắn với một cộng đồng riêng. Theo Dân tộc & Phát triển, Al Rahim do cộng đồng Hồi giáo Malaysia xây, còn thánh đường Đông Du do cộng đồng người Ấn Độ xây dựng.

Thánh đường Hồi giáo nào ở TP.HCM dễ ghé thăm nhất?

Thánh đường	Địa chỉ	Điểm chính	Trên Linh Địa
Jamia Al Muslimin (Đông Du)	66 Đông Du, Quận 1	Xây năm 1935 bởi cộng đồng Ấn kiều; rộng khoảng 2.000 m²; kiến trúc Nam Á	Xem trang
Masjid Al Rahim	45 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1	Lập năm 1885; theo Wikipedia được xây lại toàn diện năm 2009	Xem trang

Hai thánh đường này nằm cách nhau chưa đến 1 km theo tọa độ trên bản đồ, nên có thể đi bộ ghé cả hai trong một buổi. Theo báo Dân tộc & Phát triển, TP.HCM có khoảng 4.500 tín đồ sinh hoạt tại 15 thánh đường và tiểu thánh đường (số liệu của một thời điểm, nguồn khác ghi 12). Các thánh đường còn lại xem trên bản đồ Linh Địa lọc Hồi giáo.

Lưu ý: trên một số trang du lịch, thánh đường Al Rahim còn được ghi là Al Rahman hoặc Raheem. Wikipedia tiếng Việt ghi tên Al Rahman cho địa chỉ 45 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, còn Wikipedia tiếng Anh ghi Al Rahim; đây là cùng một thánh đường.

Kiến trúc thánh đường Đông Du có gì đặc biệt?

Theo báo Soha, thánh đường mang đậm dấu ấn Hồi giáo Nam Á, với vòm cuốn cửa nhọn đầu hình lá đề và chỏm cầu hình búp sen. Trăng lưỡi liềm và sao năm cánh xuất hiện trên nhiều họa tiết; tường ốp gạch men trắng, điểm nhấn là các ô cửa nhiều màu. Nhà nghiên cứu Nguyễn Đệ (trích trong Dân tộc & Phát triển) nhận xét tháp của các thánh đường Sài Gòn vừa vững chãi vừa mềm mại.

Bên trong không có bàn thờ, tượng hay ảnh thờ, vì Allah được hiểu là đấng vô hình. Hai điểm nhấn là mihrab (hốc tường chỉ hướng về Mecca) và minbar (bục giảng). Trang trí dùng hoa lá, hình học và thư pháp chữ Ả Rập, không vẽ hình người hay động vật.

Thánh đường mở cửa giờ nào, giờ cầu nguyện ra sao?

Cộng đồng cầu nguyện năm lần mỗi ngày. Báo Soha ghi giờ tại thánh đường Đông Du như sau, nhưng giờ thực tế đổi theo giờ mặt trời mọc và lặn trong năm, nên hãy xem đây là ước lượng:

Buổi	Giờ (theo Soha)
Rạng đông (Subuh)	khoảng 4h30
Trưa (Zuhur)	khoảng 12h30
Chiều (Asar)	khoảng 15h30
Hoàng hôn (Maghrib)	khoảng 18h
Tối (Isha)	khoảng 19h30

Thứ Sáu là ngày quan trọng nhất, buổi lễ trưa rất đông, thảm được trải thêm quanh chính điện. Nếu bạn chỉ muốn tham quan, hãy tránh các giờ trên, đặc biệt trưa thứ Sáu. Giờ mở cửa cho khách thì các trang du lịch ghi không thống nhất (một số ghi 8h–20h hằng ngày); tôi không tìm thấy thông báo chính thức, nên hãy liên hệ Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo TP.HCM hoặc hỏi tại cổng.

Người không theo đạo Hồi có được vào thăm không?

Các nguồn không thống nhất: có trang nói khách mọi tôn giáo được đón tiếp nếu giữ lễ độ, có trang nói khách không theo đạo không được vào. Cách làm an toàn là:

Đến vào buổi sáng ngày thường, ngoài giờ cầu nguyện.
Hỏi người trông coi ở cổng trước khi bước vào; nếu họ từ chối, hãy ngắm kiến trúc từ ngoài.
Không tự ý vào chính điện lúc có người đang làm lễ.

Cần ăn mặc và cư xử thế nào khi vào?

Ăn mặc kín đáo: che tay và chân, tránh quần short, váy ngắn, áo hai dây (các hướng dẫn tham quan chung). Phụ nữ thường được khuyên che tóc.
Cởi giày dép và để bên ngoài; giữ yên lặng.
Chính điện dành cho nam tín đồ cầu nguyện; nữ tín đồ cầu nguyện ở hành lang (Soha, Dân tộc & Phát triển). Hãy tôn trọng sự phân chia này.
Bể nước cạnh cửa dùng để nam tín đồ thanh tẩy trước khi cầu nguyện, đừng dùng để rửa tay chân thông thường.
Xin phép trước khi chụp ảnh, nhất là ảnh người đang cầu nguyện.

Xem thêm quy tắc chung ở bài mặc gì khi đi chùa, nhà thờ, đền miếu và cách tìm nơi thờ tự gần bạn bằng bản đồ Linh Địa.

Ngoài TP.HCM còn thánh đường Hồi giáo ở đâu?

Phần lớn tín đồ và thánh đường tập trung ở TP.HCM và An Giang (Wikipedia). Ở miền Bắc chỉ có một thánh đường: Al-Noor ở phố Hàng Lược, Hà Nội. Nếu bạn đi miền Tây, đọc làng Chăm Châu Phong, An Giang.

Câu hỏi thường gặp

Thánh đường Đông Du có phải Saigon Central Mosque không?

Có. Tên "Saigon Central Mosque" thường được các trang du lịch tiếng Anh dùng để chỉ thánh đường Jamia Al Muslimin ở 66 Đông Du.

Thánh đường Hồi giáo có thu vé tham quan không?

Các nguồn tôi đọc không nêu việc thu vé; một số trang ghi miễn phí. Đây là nơi thờ tự, nên thông tin có thể thay đổi, hãy hỏi tại chỗ.

Phụ nữ có được vào thánh đường không?

Phụ nữ cầu nguyện ở hành lang, riêng với nam giới. Khách nữ tham quan nên ăn mặc kín đáo và hỏi trước.

Có thể đến vào ngày lễ Hồi giáo không?

Vào dịp lễ lớn thánh đường rất đông tín đồ; nếu chỉ muốn tham quan, hãy chọn ngày thường. Xem thêm bài về bài về Ramadan của người Chăm.

Tìm thêm cơ sở thờ tự các tôn giáo tại trang Tôn giáo và các lễ sắp tới trên lịch lễ Linh Địa.

Nguồn tham khảo

Ảnh bìa: thánh đường Jamia Al Muslimin (Đông Du), TP.HCM. Ảnh: Dragfyre, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.