Lễ hội & Sự tích

Lễ hội Katê của người Chăm: ý nghĩa, nghi lễ ở đền tháp

04/10/2026~4 phút đọc

Katê (Mbang Katê) là lễ hội lớn của người Chăm theo đạo Bà-la-môn, tổ chức vào ngày 1 tháng 7 theo lịch Chăm — khoảng cuối tháng 9 đến đầu tháng 10 dương lịch — để tưởng nhớ tổ tiên và các vị thần, vua Chăm. Trong những ngày này, những ngôi tháp gạch cổ hàng trăm năm tuổi như Po Klong Garai lại "sống dậy": cửa tháp được mở, tượng thần được tắm và mặc y phục mới, trống Ginăng và kèn Saranai vang lên khắp vùng.

Lễ hội Katê diễn ra khi nào?

Katê bắt đầu ngày 1 tháng 7 lịch Chăm. Vì lịch Chăm khác âm lịch người Việt, ngày dương lịch thay đổi mỗi năm, thường rơi khoảng cuối tháng 9 – đầu tháng 10. Ví dụ, năm 2024 lễ hội diễn ra từ 1 đến 3/10, lễ chính sáng 2/10. Lễ hội kéo dài khoảng 3 ngày:

Ngày	Hoạt động chính
Ngày 1	Lễ hội tại đền tháp
Ngày 2	Lễ hội ở từng làng
Ngày 3	Lễ ở từng gia đình — con cháu tụ họp, người lớn tuổi chủ tế

Ngày cụ thể mỗi năm do địa phương công bố; nên xem thông báo trước khi đi.

Nghi lễ Katê ở đền tháp gồm những gì?

Đón rước y phục của nữ thần, vị thần được thờ — từ làng lên tháp.
Mở cửa tháp — các vị chức sắc làm lễ mở cửa đền tháp.
Tắm tượng thần bằng nước thơm.
Mặc y phục cho tượng thần.
Đại lễ với lễ vật, lời khấn, điệu múa thiêng.

Khi điệu múa thiêng kết thúc, phần "hội" bắt đầu ngoài sân tháp: múa, hát dân ca, trống Ginăng, Paranưng và kèn Saranai.

Katê được tổ chức ở đâu?

Lễ hội lớn nhất diễn ra tại ba địa điểm ở vùng Ninh Thuận cũ (nay thuộc tỉnh Khánh Hòa): tháp Po Klong Garai (Phan Rang – Tháp Chàm), tháp Po Rome và đền Po Inư Nưgar. Bình Thuận cũ (nay thuộc Lâm Đồng) cũng có lễ hội ở nhiều đền tháp, và những năm gần đây Khánh Hòa còn tái hiện lễ hội Katê phục vụ du khách tại tháp Bà Ponagar.

Katê mang ý nghĩa gì?

Theo Wikipedia, lễ hội nhằm tưởng nhớ những người đã khuất và các vị anh hùng dân tộc được người Chăm tôn vinh làm thần. Với từng gia đình, đây là dịp sum họp, cầu tổ tiên phù hộ con cháu làm ăn phát đạt — giống như một dịp "tết" quan trọng trong năm. Nhiều dân tộc lân cận như người Raglai cũng tham gia đoàn rước.

Đi dự Katê cần lưu ý gì?

Không chen vào khu vực hành lễ trong lòng tháp; tôn trọng các vị chức sắc.
Ăn mặc kín đáo; hỏi trước khi chụp ảnh cận cảnh người dân, chức sắc.
Kết hợp tham quan các tháp Chăm — tìm trên bản đồ Linh Địa — và xem các lễ hội khác trên lịch Linh Địa.
Đọc thêm về một lễ hội cuối mùa khác của đồng bào Khmer: Ok Om Bok.

Câu hỏi thường gặp

Katê có phải Tết của người Chăm?

Katê thường được ví như dịp lễ lớn, sum họp nhất trong năm của người Chăm Bà-la-môn. Người Chăm còn có lễ hội khác như Ramưwan của cộng đồng Chăm Bani.

Katê năm 2026 vào ngày nào?

Theo lịch Chăm ngày 1/7, thường khoảng cuối tháng 9 – đầu tháng 10 dương lịch; ngày cụ thể do địa phương công bố.

Khách du lịch có được vào xem không?

Được. Lễ hội đón du khách; cần giữ trật tự và tôn trọng nghi lễ.

Nguồn tham khảo

Ảnh bìa: đoàn rước trong lễ hội Katê. Ảnh: DTH-BD-NVT, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.