Vì sao Victor Hugo được tôn kính trong Đạo Cao Đài?
Victor Hugo — tác giả "Những người khốn khổ" — được đạo Cao Đài tôn kính là một trong "Tam Thánh", cùng Tôn Trung Sơn và Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm; bức tranh ba vị ký "hòa ước giữa Trời và người" được đặt ngay lối vào Tòa Thánh Tây Ninh. Một nhà văn Pháp chưa từng đặt chân đến Việt Nam, mất năm 1885, vì sao lại có mặt trong một tôn giáo ra đời ở Nam Kỳ 40 năm sau? Câu trả lời nằm ở một hòn đảo nhỏ trên eo biển Manche.
Bức tranh Tam Thánh vẽ gì?
Ở lối vào Đền Thánh (phía Hiệp Thiên Đài), khách tham quan sẽ gặp bức tranh lớn vẽ ba nhân vật đang viết lên một tấm bảng. Theo giải thích của đạo, đây là cảnh ba vị thay mặt nhân loại ký "Thiên Nhơn Hòa Ước" — hòa ước lần thứ ba giữa Thượng đế và loài người — với hai nguyên tắc nền tảng: Bác ái và Công bình.
| Vị trí trong tranh | Nhân vật | Ai vậy? |
|---|---|---|
| Bên trái | Tôn Trung Sơn (Tôn Dật Tiên, 1866–1925) | Nhà cách mạng, người sáng lập Trung Hoa Dân Quốc |
| Ở giữa | Victor Hugo (1802–1885) | Văn hào Pháp, tác giả "Những người khốn khổ", "Nhà thờ Đức Bà Paris" |
| Bên phải | Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491–1585) | Trạng Trình, nhà thơ, nhà tư tưởng Việt Nam thế kỷ XVI |
Ba con người thuộc ba nền văn hóa — Trung Hoa, Pháp, Việt — đứng chung một khung tranh: đó chính là thông điệp hợp nhất Đông – Tây mà đạo Cao Đài muốn gửi gắm.
Victor Hugo liên quan gì đến thông linh?
Trong thời gian sống lưu vong trên đảo Jersey (1852–1855), Victor Hugo tham gia nhiều buổi "cầu hồn" bằng bàn xoay — một trào lưu thông linh rất thịnh ở châu Âu lúc ấy. Ông ghi chép tỉ mỉ những cuộc "trò chuyện" với các linh hồn, và tin rằng một tôn giáo mới sẽ ra đời, hòa hợp tư tưởng phương Đông và phương Tây.
Khi những người sáng lập Cao Đài bắt đầu "xây bàn" ở Sài Gòn năm 1925 (xem các mốc khai đạo), họ cũng là những người đọc sách thông linh học Pháp, trong đó có tác phẩm của Victor Hugo. Theo tài liệu nghiên cứu, những "lần giáng cơ" mang danh Victor Hugo xuất hiện thường xuyên trong các đàn cơ thời kỳ đầu.
Victor Hugo có vai trò gì trong đạo Cao Đài?
Theo các nguồn nghiên cứu, Victor Hugo được tôn phong vào hàng thánh của đạo khoảng năm 1927 — 42 năm sau khi ông mất — với thánh danh Nguyệt Tâm Chơn Nhơn. Ông gắn với công cuộc truyền đạo ra nước ngoài, bắt đầu từ Nam Vang (Phnom Penh), nơi ông Phạm Công Tắc lập cơ quan truyền giáo hải ngoại từ năm 1927.
Tín đồ không thờ Victor Hugo như thờ Thượng đế. Ông được tôn kính như một bậc thánh — trong hệ thống tầng bậc Thần, Thánh, Tiên, Phật của đạo — một sứ giả truyền đạt đạo lý cho phương Tây.
Vì sao lại chọn Tôn Trung Sơn và Trạng Trình?
Nhiều nhà nghiên cứu nhận xét cách chọn ba vị phản ánh ba "khán giả" mà đạo Cao Đài hướng tới trong thập niên 1920: người Pháp (Victor Hugo), người Hoa (Tôn Trung Sơn — vừa mất tháng 3/1925, chỉ vài tháng trước khi nhóm sáng lập bắt đầu cầu cơ) và người Việt (Nguyễn Bỉnh Khiêm — Trạng Trình, nổi tiếng với những lời "sấm" được dân gian lưu truyền). Mỗi người là biểu tượng trí tuệ và lòng nhân của dân tộc mình.
Có thể xem bức tranh ở đâu?
Bức tranh Tam Thánh đặt ở khu vực lối vào Đền Thánh, Tòa Thánh Tây Ninh. Khách tham quan được vào xem; nên đến ngoài giờ cúng (cúng tứ thời vào 0 giờ, 6 giờ, 12 giờ, 18 giờ) hoặc đứng ở khu vực dành cho khách khi có lễ, ăn mặc kín đáo và giữ yên lặng. Tòa Thánh đông nhất vào vía Đức Chí Tôn (mùng 9 tháng Giêng) và Hội Yến Diêu Trì Cung (rằm tháng Tám).
Tìm hiểu thêm về tôn giáo này qua bài Đạo Cao Đài là gì? và biểu tượng trung tâm của đạo trong bài Thiên Nhãn Cao Đài.
Câu hỏi thường gặp
Tam Thánh Cao Đài là những ai?
Tôn Trung Sơn (Tôn Dật Tiên), Victor Hugo và Nguyễn Bỉnh Khiêm (Trạng Trình).
Victor Hugo có từng đến Việt Nam không?
Không. Ông mất năm 1885 tại Paris. Mối liên hệ với Cao Đài đến từ hoạt động thông linh của ông và ảnh hưởng của sách thông linh học Pháp đối với nhóm sáng lập đạo.
Thánh danh của Victor Hugo trong đạo Cao Đài là gì?
Theo các nguồn nghiên cứu: Nguyệt Tâm Chơn Nhơn.
Nguồn tham khảo
- Wikipedia tiếng Anh — Caodaism (mục Twelve-fold hierarchy, History)
- Wikimedia Commons — mô tả bức tranh Tam Thánh tại Tòa Thánh Tây Ninh
- Journal du Net — Caodaïsme et Victor Hugo
- Eugene Kaspersky blog (05/2026) — Cao Dai's saint Victor Hugo
- Wikipedia tiếng Việt — Phạm Công Tắc (truyền giáo hải ngoại tại Nam Vang)
Ảnh bìa: bức tranh Tam Thánh tại Tòa Thánh Tây Ninh. Ảnh: Nguyễn Thanh Quang (chụp bởi Lê Minh Tòng), CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.