Vì sao ăn chay ngày rằm, mùng 1? Nhị trai, lục trai, thập trai
Nhiều người Việt ăn chay vào ngày rằm (15) và mùng 1 âm lịch — gọi là "nhị trai" — như một cách giữ tâm thanh tịnh, thực hành lòng từ bi theo truyền thống Phật giáo; người phát tâm nhiều hơn có thể giữ tứ trai, lục trai hay thập trai. Ăn chay không chỉ là kiêng thịt cá: theo tinh thần nhà Phật, đó còn là ngày "giữ tâm" — bớt sân giận, nói lời hiền, làm việc lành.
Nhị trai, tứ trai, lục trai, thập trai là những ngày nào?
| Cách giữ | Số ngày/tháng | Các ngày âm lịch |
|---|---|---|
| Nhị trai | 2 | Mùng 1, 15 |
| Tứ trai | 4 | Mùng 1, 8, 15, 23 (có nơi là 30) |
| Lục trai | 6 | 8, 14, 15, 23, 29, 30 (tháng thiếu thì thay 30 bằng 28) |
| Thập trai | 10 | 1, 8, 14, 15, 18, 23, 24, 28, 29, 30 |
Ngoài ra, nhiều người ăn chay cả tháng Giêng, tháng Bảy (mùa Vu Lan) hoặc tháng có ngày giỗ người thân. Tra ngày âm lịch hằng tháng trên lịch Linh Địa.
Vì sao lại chọn ngày rằm và mùng 1?
- Trong Phật giáo: rằm và mùng 1 là ngày tăng ni tụng giới (bố tát), Phật tử thường đến chùa lễ Phật, nghe pháp — nên ăn chay để giữ thân tâm thanh tịnh.
- Trong phong tục: đây là ngày "sóc vọng", gia đình cúng gia tiên, thần linh — ăn chay thể hiện sự thành kính.
- Dễ nhớ, dễ giữ: hai mốc đầu và giữa tháng âm, phù hợp với người mới bắt đầu.
Ăn chay thế nào cho đúng tinh thần?
- Ăn thanh đạm: rau củ, đậu, nấm, ngũ cốc — không cần cầu kỳ "chay giả mặn".
- Giữ tâm: tránh nóng giận, nói lời hiền, làm một việc tốt trong ngày.
- Đủ chất: kết hợp đạm thực vật (đậu, đậu phụ), tinh bột, rau xanh.
- Tùy sức: theo truyền thống Phật giáo, ăn chay là phát tâm tự nguyện; người già yếu, phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
Theo đạo nào thì ăn chay khác nhau?
Phật tử Bắc tông có người ăn chay kỳ, có người chay trường; tăng ni Bắc tông ăn chay trường. Sư Nam tông thọ dụng thức ăn được cúng dường, không đặt nặng ăn chay — xem Bắc tông và Nam tông khác nhau thế nào. Tín đồ Cao Đài giữ chay kỳ 6 hoặc 10 ngày mỗi tháng — xem Đạo Cao Đài là gì.
Câu hỏi thường gặp
Hôm nay có phải ngày ăn chay không?
Tra ngày âm lịch hôm nay trên lịch Linh Địa rồi đối chiếu bảng nhị trai, lục trai, thập trai ở trên.
Ăn chay mùng 1 là ăn từ khi nào?
Thường tính cả ngày mùng 1 âm lịch, từ sáng đến tối. Có người ăn chay từ chiều hôm trước.
Lục trai tháng thiếu thì sao?
Tháng âm lịch chỉ có 29 ngày thì thay ngày 30 bằng ngày 28.
Nguồn tham khảo
- Luật Minh Khuê — Ngày Thập Trai là gì? Ý nghĩa và nguồn gốc trong Phật giáo
- VnExpress — Đổ xô ăn chay rằm tháng Giêng
- Wikipedia tiếng Anh — Caodaism (vegetarianism)
Ảnh bìa: bún riêu chay. Ảnh: Mx. Granger, CC0, Wikimedia Commons.