Tết Chôl Chnăm Thmây của người Khmer: 3 ngày Tết làm gì?
Chôl Chnăm Thmây — "vào năm mới" — là Tết cổ truyền của người Khmer, thường rơi vào khoảng giữa tháng 4 dương lịch và kéo dài 3 ngày (năm nhuận 4 ngày), với ba nghi lễ nổi bật: rước Đại lịch, đắp núi cát và tắm tượng Phật. Người Khmer tin rằng mỗi năm có một vị thần (Têvôđa) xuống trần chăm lo cho con người; đêm giao thừa là lúc tiễn vị thần cũ và đón vị thần mới.
Tết Chôl Chnăm Thmây diễn ra khi nào?
Tết được tính theo lịch Phật giáo Khmer, vào khoảng đầu tháng Chét — tương ứng khoảng giữa tháng 4 dương lịch (thường từ 13 hoặc 14 đến 16/4). Đây cũng là dịp Tết của Campuchia, Lào, Thái Lan, Myanmar, Sri Lanka. Ngày cụ thể mỗi năm do lịch Khmer xác định; các tỉnh có đông đồng bào Khmer thường công bố lịch nghỉ Tết riêng.
Ba ngày Tết Khmer gồm những gì?
| Ngày | Tên gọi | Hoạt động chính |
|---|---|---|
| Ngày 1 | Chôl Sangkran Thmây (Maha Songkran) | Tắm gội, mặc đồ đẹp, mang lễ vật lên chùa; rước Đại lịch (Môha Sang-Kran) vòng quanh chánh điện 3 vòng |
| Ngày 2 | Wonbơf (Wanabat) | Dâng cơm cho các sư; buổi chiều đắp núi cát cầu phúc |
| Ngày 3 | Lơng Săk (Tngai Laeung Saka) | Tắm tượng Phật, tắm cho các sư cao niên; cầu siêu cho người đã khuất |
Lễ đắp núi cát có ý nghĩa gì?
Chiều ngày thứ hai, người dân đắp cát thành nhiều ngọn núi nhỏ theo tám hướng và một ngọn ở trung tâm, tượng trưng cho vũ trụ. Theo Wikipedia, tục này có từ lâu đời, thể hiện ước vọng cầu mưa, cầu phúc của người nông dân. Ở nhiều nơi, người ta đắp núi lúa thay cho núi cát.
Đêm giao thừa của người Khmer có gì đặc biệt?
Nhà nào cũng làm cỗ, thắp hương, đốt đèn để tiễn vị Têvôđa cũ và đón vị mới. Trên bàn thờ thường bày năm nhánh hoa, năm cây đèn cầy, năm cây nhang, năm hạt cốm cùng nhiều loại trái cây. Cả gia đình ngồi xếp chân trước bàn thờ tổ tiên, khấn vái cầu phước lành.
Ngày cuối Tết: tắm Phật và tạ lỗi ông bà
Ngày thứ ba, sau khi dâng cơm sáng và nghe thuyết pháp, mọi người mang nước thơm đến tắm tượng Phật — vừa tỏ lòng biết ơn Đức Phật, vừa gột rửa điều không may của năm cũ — rồi tắm cho các vị sư cao niên. Sau lễ ở chùa, người ta rước sư ra nghĩa trang làm lễ cầu siêu. Về nhà, con cháu dâng cỗ chúc phúc ông bà, cha mẹ và xin tha thứ những thiếu sót trong năm cũ.
Đến chùa Khmer dịp Tết cần lưu ý gì?
- Ăn mặc kín đáo; cởi giày dép trước khi vào chánh điện.
- Phụ nữ không trao đồ trực tiếp vào tay sư; đặt lên khay hoặc khăn.
- Hỏi trước khi chụp ảnh nghi lễ, nhất là khi tắm sư.
- Xem thêm: Bắc tông và Nam tông khác nhau thế nào — tìm chùa Khmer trên bản đồ Linh Địa — và lễ hội cuối năm của người Khmer: Ok Om Bok.
Câu hỏi thường gặp
Chôl Chnăm Thmây nghĩa là gì?
"Chôl" là vào, "Chnăm Thmây" là năm mới — tức "vào năm mới".
Tết Khmer kéo dài mấy ngày?
3 ngày; năm nhuận theo lịch Khmer kéo dài 4 ngày.
Người không phải Khmer có thể đến chùa dự Tết không?
Có. Các chùa Khmer đón khách đến chung vui, với thái độ tôn trọng nghi lễ.
Nguồn tham khảo
Ảnh bìa: lễ đắp núi cát ngày thứ hai Tết Khmer. Ảnh: Dethsovann002, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.