Chùa Tây An núi Sam: kiến trúc Ấn Độ hòa cùng cổ Việt
Chùa Tây An ở chân núi Sam (Châu Đốc, An Giang) nổi bật với mặt chính có ba ngôi cổ lầu nóc tròn hình củ hành, màu sắc sặc sỡ mà hài hòa — kết hợp phong cách nghệ thuật Ấn Độ với kiến trúc cổ Việt. Chùa được Bộ Văn hóa xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 1980.
Chùa Tây An có từ bao giờ?
| Năm | Sự kiện (theo Wikipedia) |
|---|---|
| 1847 | Tổng đốc An-Hà Doãn Uẩn cho xây chùa bằng tường gạch, nền cuốn đá xanh, mái ngói; đặt tên Tây An tự với hàm ý trấn yên cõi phía Tây |
| 1850s | Ông Đoàn Minh Huyên (Phật Thầy Tây An) đến tu tại chùa |
| 1861 | Hòa thượng Hoàng Ân trùng tu chính điện và hậu tổ |
| 1958 | Hòa thượng Thích Bửu Thọ vận động xây mới ba cổ lầu, mặt chính và chính điện — diện mạo như ngày nay |
| 1980 | Xếp hạng di tích cấp quốc gia |
Vị trụ trì đầu tiên là Hòa thượng Hải Tịnh (Nguyễn Văn Giác), tu theo phái Lâm Tế nên chùa còn có tên chùa Lâm Tế.
Kiến trúc có gì đặc biệt?
- Mặt bằng chữ "tam" trong khuôn viên khoảng 15.000 m², núi Sam làm "bức bình phong" phía sau.
- Cổng tam quan có tượng Quan Âm Thị Kính; trong sân có cột phướn cao 16 m.
- Mặt tiền có tháp thờ Phật cao hai tầng, ở giữa là ngọn tháp xây kiểu Menara Azan (tháp kêu gọi cầu nguyện) của thánh đường Hồi giáo, mái vòm tròn cao. Wikipedia cho đây có lẽ là ảnh hưởng từ các làng Chăm Hồi giáo, cụ thể là thánh đường Mubarak ở bên kia sông Hậu. Bốn cột tháp có hộ pháp, phía trước có tượng bạch tượng và hắc tượng.
- Chính điện hai tầng mái, lợp ngói đại ống, cột gỗ căm xe; hai bên là lầu chiêng và lầu trống hình tứ giác, trang trí tứ linh. Đại hồng chung đúc năm Tự Đức thứ 32 (1879).
- Tượng: khoảng 150 pho lớn nhỏ — Phật, Bồ Tát, La Hán, Bát bộ kim cang, Ngọc Hoàng… phần nhiều bằng gỗ quý, tiêu biểu nghệ thuật điêu khắc thế kỷ 19.
Đến thăm chùa Tây An
- Xem trang cơ sở: Chùa Tây An trên Linh Địa; vị trí và các điểm lân cận: bản đồ.
- Lộ trình núi Sam – Thất Sơn: hành hương An Giang; cạnh chùa còn có vía Bà Chúa Xứ núi Sam.
- Phật Thầy Tây An và giỗ 12/8: đọc tại đây; thánh đường Mubarak: đọc tại đây.
- Mặc trang phục kín đáo, giữ trật tự — mặc gì khi đi chùa.
Câu hỏi thường gặp
Chùa Tây An ở đâu?
Ở ngã ba dưới chân núi Sam, phường Vĩnh Tế (Châu Đốc), tỉnh An Giang — theo Wikipedia.
Vì sao chùa có tháp giống thánh đường Hồi giáo?
Theo Wikipedia, đó có lẽ là ảnh hưởng từ kiến trúc các làng Chăm Hồi giáo trong vùng, cụ thể là thánh đường Mubarak ở Châu Giang.
Có chùa nào khác cũng tên Tây An không?
Có. Wikipedia ghi tên "Tây An cổ tự" (nơi người dân dựng ngôi thờ Tam bảo ghi nhớ Phật Thầy) khiến có sự trùng tên; trên Linh Địa có thể có nhiều bản ghi tên gần giống, hãy đối chiếu địa chỉ.
Nguồn tham khảo
Ảnh bìa: chùa Tây An, Châu Đốc. Ảnh: Jean-Pierre Dalbéra, CC BY 2.0, Wikimedia Commons.