Hội Phủ Dày: "Tháng Ba giỗ Mẹ" — giỗ Thánh Mẫu Liễu Hạnh
Hội Phủ Dày (Phủ Giầy) là lễ hội lớn nhất của Đạo Mẫu, diễn ra quanh ngày giỗ Thánh Mẫu Liễu Hạnh — mồng 3 tháng 3 âm lịch; năm 2027, ngày giỗ rơi vào Thứ Sáu, 9/4/2027. Dân gian có câu "Tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ": "Cha" là Đức Thánh Trần Hưng Đạo (giỗ tháng 8), còn "Mẹ" chính là Thánh Mẫu Liễu Hạnh — vị thánh được tôn là một trong Tứ Bất Tử của tín ngưỡng Việt.
Thánh Mẫu Liễu Hạnh là ai?
Thánh Mẫu Liễu Hạnh — còn gọi Liễu Hạnh Công Chúa, Mẫu Liễu, Đệ Nhất Thiên Tiên Thánh Mẫu — là một trong những vị thánh quan trọng nhất của tín ngưỡng Việt Nam, hiện diện trong Đạo Mẫu Tứ Phủ, Tứ Bất Tử, và cả đạo Cao Đài. Theo truyền thuyết, bà là con gái Ngọc Hoàng, tương truyền ba lần giáng trần. Các triều đại từ Hậu Lê đến Nguyễn đã ban cho bà nhiều sắc phong, tôn là "Mẫu nghi thiên hạ".
Truyền thuyết kể rằng ở lần giáng sinh thứ hai (năm Đinh Tỵ 1557), bà sinh ra ở làng An Thái — nay thuộc vùng Vụ Bản, nơi có quần thể Phủ Dày.
Phủ Dày ở đâu, gồm những gì?
Phủ Dày là quần thể kiến trúc tín ngưỡng ở vùng Vụ Bản, trước thuộc tỉnh Nam Định, nay thuộc tỉnh Ninh Bình (sau sáp nhập năm 2025), cách Hoa Lư khoảng 17 km. "Phủ Dày" nghĩa là "đền lớn ở làng Kẻ Dầy". Quần thể gồm hơn 20 di tích, nổi bật là:
- Phủ Chính (Phủ Tiên Hương) — xây từ thời Lê Cảnh Trị (1662–1671), nơi tương truyền Thánh Mẫu giáng sinh.
- Phủ Vân Cát và Lăng Mẫu.
- Nhiều đền, phủ khác: phủ Bóng (Nguyệt Du Cung), đền Mẫu Thượng, đền Mẫu Thoải, đền Đức Thánh Trần…
Vì sao gọi là "Phủ" mà không phải "đền"? Theo Wikipedia, vì Thánh Mẫu được sắc phong là Công Chúa, mà "phủ" là chỗ ở của bậc vương công — nên nơi thờ công chúa cũng dùng chữ Phủ.
Hội Phủ Dày có những hoạt động gì?
| Thời gian (âm lịch) | Hoạt động |
|---|---|
| Khoảng mồng 3 – 8/3 | Mùa hội chính quanh ngày giỗ Mẫu |
| Mồng 3/3 | Lễ giỗ Thánh Mẫu |
| Trong mùa hội | Rước kiệu, hát văn, hầu đồng, các trò chơi dân gian |
Hát văn và hầu đồng là phần linh hồn của Đạo Mẫu. Năm 2016, "Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt" được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Lịch giỗ Mẫu những năm tới
| Năm | Mồng 3 tháng 3 âm lịch |
|---|---|
| 2027 | Thứ Sáu, 9/4/2027 |
Xem chi tiết và các ngày tiệc khác của Đạo Mẫu trên trang lịch Giỗ Mẫu Liễu Hạnh và lịch Linh Địa.
Đi hội Phủ Dày cần lưu ý gì?
- Rất đông người quanh mồng 3/3 — nên đi sớm hoặc chọn ngày sau chính hội.
- Ăn mặc kín đáo, lịch sự khi vào phủ, đền.
- Không đặt tiền lẻ, đồ lễ bừa bãi; đặt lễ đúng nơi quy định.
- Tôn trọng các buổi hầu đồng: không chen vào khu vực hành lễ, hỏi trước khi quay phim, chụp ảnh.
- Đọc thêm: vì sao nhiều chùa miền Bắc có điện thờ Mẫu — trong bài các vị Phật, Bồ Tát thường thờ trong chùa.
Câu hỏi thường gặp
Giỗ Mẫu Liễu Hạnh là ngày nào?
Mồng 3 tháng 3 âm lịch — năm 2027 là Thứ Sáu, 9/4/2027.
"Tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ" là gì?
Câu ca dao chỉ hai lễ lớn của tín ngưỡng dân gian miền Bắc: giỗ Đức Thánh Trần (tháng 8 âm lịch) và giỗ Thánh Mẫu Liễu Hạnh (tháng 3 âm lịch).
Phủ Dày bây giờ thuộc tỉnh nào?
Vùng Vụ Bản trước thuộc Nam Định; sau sáp nhập tỉnh năm 2025, nay thuộc tỉnh Ninh Bình.
Nguồn tham khảo
- Wikipedia — Phủ Dầy
- Wikipedia — Liễu Hạnh Công chúa
- Ngày âm – dương tính bằng bộ lịch âm của Linh Địa.
Ảnh bìa: Phủ Giầy. Ảnh: Thang Nguyen, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons.