Hang đá Giáng Sinh có từ bao giờ? Nguồn gốc hoạt cảnh máng cỏ
Hoạt cảnh Giáng Sinh — còn gọi là hang đá, máng cỏ hay cũi (crèche) — là cách trưng bày tượng tái hiện cảnh Chúa Giêsu giáng sinh; tiểu cảnh với diễn viên thật đầu tiên do Thánh Phanxicô thành Assisi tổ chức năm 1223 tại Greccio, Ý. Cảnh giáng sinh sớm nhất trong nghệ thuật Kitô giáo được cho là có từ khoảng năm 380.
Hang đá gồm những nhân vật nào?
Theo Wikipedia, ngoài Chúa hài đồng nằm trong máng cỏ, các hoạt cảnh thường có Đức Maria, thánh Giuse, những người chăn chiên, đàn cừu và các thiên thần (theo Phúc Âm Luca), con lừa, con bò và các Đạo sĩ cùng lạc đà (theo Phúc Âm Mátthêu), cùng Ngôi sao Bethlehem. Một số nền văn hóa thêm nhiều nhân vật và vật khác, không nhất thiết có trong Kinh Thánh.
Hang đá có từ bao giờ?
| Thời điểm | Sự kiện |
|---|---|
| Khoảng 380 | Cảnh Chúa giáng sinh sớm nhất được cho là xuất hiện ở hầm mộ Thánh Valentine; một tác phẩm cùng thời ở nhà thờ Sant'Ambrogio (Milan) |
| 1223 | Thánh Phanxicô thành Assisi tổ chức tiểu cảnh Chúa giáng sinh với diễn viên thật tại Greccio (Ý), lấy cảm hứng từ chuyến thăm Đất Thánh |
Về sau, các mô hình tượng rời được trưng bày mỗi mùa Giáng Sinh ở nhà thờ, gia đình, trung tâm thương mại và nhiều nơi khác trên thế giới.
Hang đá ở Việt Nam
Mỗi năm vào Mùa Vọng, nhiều giáo xứ Việt Nam dựng hang đá trong khuôn viên nhà thờ, thu hút người đến chụp ảnh và cầu nguyện, kể cả người ngoài Công giáo. Nếu muốn đi xem, hãy tìm nhà thờ gần bạn trên bản đồ Linh Địa; nhà thờ Đức Bà Sài Gòn cũng là điểm đến quen thuộc dịp lễ (xem kiến trúc nhà thờ Đức Bà). Lần đầu vào nhà thờ? Xem đi lễ nhà thờ lần đầu cần biết.
Các mốc cuối năm 2026: Mùa Vọng 29/11, lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm 8/12, Giáng Sinh Thứ Sáu 25/12 — xem lịch lễ Công giáo cuối năm 2026.
Câu hỏi thường gặp
Máng cỏ và hang đá khác nhau không?
Cách gọi thay đổi theo vùng; Wikipedia ghi cả "máng cỏ", "cũi" (crèche) và "hang đá" đều chỉ cách trưng bày cảnh Chúa giáng sinh, trong đó chuồng gia súc hoặc hang đá là nơi Chúa hài đồng nằm trong máng cỏ.
Có phải Thánh Phanxicô sáng tạo ra hang đá?
Không hẳn: cảnh giáng sinh đã xuất hiện trong nghệ thuật sớm hơn; Wikipedia ghi ngài tổ chức tiểu cảnh với diễn viên thật đầu tiên vào năm 1223 tại Greccio.
Người ngoài Công giáo có được xem hang đá không?
Thường là có — hang đá để ở khuôn viên mở. Hãy giữ trật tự và tôn trọng nơi thờ tự.
Nguồn tham khảo
Ảnh bìa: hang đá trong nhà thờ St.-Viktor, Dülmen (Đức). Ảnh: Dietmar Rabich, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.